Word keurmerkenwijs!

Verantwoord voedsel, dat willen we allemaal. Het liefst milieuvriendelijk geproduceerd en getransporteerd. Maar wat is nu biologisch en wat is duurzaam? En hoe zit het met de verschillende keurmerken? KOE zocht het voor je uit.

Tekst: Sander Tonino, Rutger Snijder & Nicole van Hoof

Duurzaam en diervriendelijk
'Duurzaam' wil zeggen dat hulpbronnen of grondstoffen niet worden uitgeput. 'Diervriendelijk' gaat over dierenwelzijn. De EU stelde voor landbouwdieren verschillende regels op. Het dier moet vrij zijn van dorst, honger, fysiek ongemak, pijn, ziektes, angst en chronische stress. Daarnaast moet het zijn normale gedrag kunnen uitoefenen.

Biologisch
Om voeding als 'biologisch' in de winkel te mogen leggen, moet de boer of tuinder voldoen aan Europese wet- en regelgeving. De woorden 'biologisch', 'bio' en 'organic' zijn beschermd. Het is strafbaar om deze woorden op de verpakking van voedingsproducten te zetten als het niet aan de eisen voor biologisch voedsel voldoet. Biologisch produceren draait om puurheid: geen chemische middelen in natuurproducten. Veehouders mogen uitsluitend de mest van het eigen bedrijf gebruiken en geen kunstmest, chemische bestrijdingsmiddelen of preventieve geneesmiddelen. Bij het verwerken van het product mogen geen chemische of synthetische geur-, kleur-, en smaakstoffen worden toegevoegd. De keerzijde is dat de prijs in de winkel vaak hoger ligt en de productie veel meer ruimte in beslag neemt.

Duurzaam of biologisch?
'Biologisch' en 'duurzaam' zijn termen die vaak verweven worden met elkaar, maar daar is discussie over. Louise Fresco, hoogleraar duurzame ontwikkeling, stelt in de Volkskrant dat biologische productie geen garantie is voor duurzaamheid. Ze vraagt zich af of er in 2040 nog voldoende te eten is voor iedereen als we volledig omschakelen naar de biologische landbouw. "Hoe sympathiek de gedachte ook is; als we al ons voedsel biologisch willen produceren, hebben we veel meer land nodig. Naar schatting wel zes keer zo veel." Ruimtelijk gezien is Nederland nog lang niet zo ver op biologisch gebied: Van de totale landbouwgrond in Nederland is 2,9 procent biologisch. Dat stelde de Monitor Duurzaam Voedsel in 2010. Deze uitkomst ligt onder het Europese gemiddelde van 5,1 procent.

Ecologisch
Wat is het verschil tussen biologische en ecologische landbouw? Jasper Vink van Bionext, een organisatie voor duurzame landbouw en voeding, legt het uit. "Als je ecologisch werkt, houdt je bewust rekening met de natuur en een minimale milieubelasting. Biologisch werken gaat nog een stap verder; er moet worden voldaan aan bepaalde, internationale eisen. Geen kunstmest bijvoorbeeld, en met respect voor dieren. Een biologische boer geeft zijn dieren bijvoorbeeld ook biologisch voedsel. Ecologisch werken is dus een onderdeel van biologisch werken."

Keurmerken:

 

kiesbewust

Ik Kies Bewust: Keurmerk voor producten die de gezondere keuze zijn binnen een productgroep. Stichting Ik Kies Bewust is opgericht door voedselproducenten Campina, Friesland Foods en Unilever in 2006 om de gezondere keuze bij consumenten te stimuleren. Onafhankelijke organisaties als het Voedingscentrum zijn verantwoordelijk voor de voedingskundige criteria.

milieukeur

Milieukeur: Keurmerk voor producten (food en non-food) die milieuvriendelijker zijn geproduceerd op het gebied van energie, grondstoffen, watergebruik en schadelijke stoffen. Daarnaast let het MilieuKeur op arbeidsomstandigheden, dierenwelzijn, natuurbeheer en voedselveiligheid. Stichting MilieuKeur (SMK) is in het leven geroepen door de ministeries VROM en Economische Zaken in 1992.

marinestewardshipcouncil

Marine Stewardship Council( MSC): Internationaal keurmerk voor duurzaam gevangen vis, schaal- en schelpdieren. Bij visserijen die het keurmerk dragen, mag geen overbevissing plaatsvinden, de negatieve effecten op het leven in zee moeten zo beperkt mogelijk zijn en er moeten goede afspraken bestaan over het beheer van de visserij.

asc

Aquaculture Stewardship Council (ASC): Internationaal keurmerk voor verantwoord gekweekte vis. Het keurmerk is in 2010 opgericht door het Wereld Natuur Fonds en het Nederlandse Initiatief Duurzame Handel.

euorganic

EU-Keurmerk: Dit logo moet vanaf 1 juni 2010 verplicht op alle biologische producten staan die in de Europese Unie zijn gemaakt. Nationale of regionale keurmerken mogen naast dit keurmerk geplaatst worden. Voedsel krijgt pas het keurmerk als minstens 95 procent van de agrarische ingrediënten biologisch is geproduceerd.

beterleven

Beter Leven Keurmerk: Het keurmerk laat de mate van diervriendelijkheid van het product zien. Een driesterrensysteem op verpakkingen van vleesproducten en eieren, in het leven geroepen door de Dierenbescherming. Eén ster is voor producten uit de gangbare veehouderij. Bedrijven die scharreldieren of dieren met vrije uitloop houden krijgen twee sterren. Deze dieren hebben al meer ruimte, maar vallen nog niet onder biologisch produceren. Een biologisch product krijgt drie sterren.

eko

EKO: Keurmerk voor biologische producten in Nederland. Het volgt dezelfde principes als het Europees biologisch keurmerk en kijkt daarnaast ook naar andere duurzame aspecten als energie en verpakkingen. Onafhankelijke organisatie Skal houdt toezicht op de biologische productie in Nederland en controleert de licentiehouders van het keurmerk. Het gaat over duurzaamheid op veel meer aspecten, zoals energiegebruik, verpakkingen of respectvol zaken doen

maxhavelaar

Max Havelaar: Deze certificering is in het leven geroepen in de strijd tegen armoede. Wie een product met het keurmerk Fairtrade Max Havelaar koopt, krijgt de belofte dat de producerende boeren in ontwikkelingslanden een eerlijke prijs krijgen voor hun product. Max Havelaar staat ook voor gezonde arbeidsomstandigheden van de producenten.

demeter

Demeter: Demeter is het keurmerk voor biodynamische producten. Deze manier van produceren gaat verder dan biologisch: de bodem wordt op een natuurlijke manier vruchtbaar gehouden door het gebruik van kruidenpreparaten. Het veevoer wordt voor minstens tachtig procent op het eigen bedrijf verbouwd. Lichamelijke ingrepen bij de dieren (bijvoorbeeld onthoornen) zijn niet toegestaan. De melk mag niet gehomogeniseerd worden en er mogen alleen extracten als smaakstof worden toegevoegd

 

 

Merknamen:

 

puureerlijk

AH puur&eerlijk: Eigen merk van Albert Heijn. Deze producten hebben het EU-keurmerk of het ‘Beter Leven’ keurmerk van de Dierenbescherming op de verpakking.

oke

Oké: Merknaam voor vers fruit. Het merk draagt het Max Havelaar-keurmerk. Oké-fruit wordt ook steeds meer biologisch geteeld. In dat geval draagt het fruit ook het EKO-keurmerk.

fairtrade

Fair Trade Original: Is een organisatie zonder winstoogmerk. Het is een importeur, groothandel, productmerk en coördinator van ontwikkelingsprogramma’s. De stichting is niet te verwarren met de certificeringorganisatie Fair Trade Max Havelaar. Een groot deel van het levensmiddelenassortiment van het merk Fair Trade Original draagt wel het Max Havelaar-keurmerk.

terug naar boven