Waarom? Daarom!

O zit dat zo? In KOE werd je kinderlijke nieuwsgierigheid al gevoed. En we gaan verder op koetjesdag.nl. Altijd al willen weten hoe het zit met wind? En waarom melk wit is? Wij geven het antwoord.

 Tekst: Nicole van Hoof

Waarom is melk wit?
De minuscule bolletjes eiwit en vet die in melk zitten, maken dat melk wit is, vertelt Jolande Valkenburg van de Nederlandse Zuivel Organisatie. Het licht dat op die vet- en eiwitdruppeltjes valt, wordt teruggekaatst in alle rich­tingen. Wanneer al het licht wordt weerkaatst, zien wij dit als de 'kleur' wit. De kleine bolletjes vet zijn in verse melk iets groter. Die drijven naar boven. Zo vormt er zich een laagje room. Om dit laagje te voorkomen bij melk in een fles of pak, wordt het product onder hoge druk door kleine gaatjes geperst. De vetbolletjes worden kleine druppels en verdelen zich gelijkmatig door het pak melk. Dat noemen we homogeniseren.

Waarom waait de wind?
Weerkundige Groenland kan dat het beste uitleggen in de setting van een alledaagse woonkamer. Aan de ene kant staat de radiator te loeien, aan de andere kant niet. De lucht bij de radiator wordt verwarmd en stijgt op. Er ontstaat een luchttekort bij de radiator. De natuurkundige wet van behoud van massa zegt dat dat luchttekort opgevuld moet worden. De koude lucht trekt automatisch naar het tekort toe. Dat is wind. Kinderen kunnen zich nog een betere voorstelling maken bij dit voorbeeld dan volwassenen, omdat ze zich dichter bij de grond bevinden en deze wind in de woonkamer eerder waarnemen.

Waarom legt de ene kip een bruin ei en de ander een wit?
Dat is genetisch bepaald, volgens dierenarts Bosman. Het hangt af van het ras van de kip. Het ene ras legt witte eieren en het andere bruine. Je kunt zien welke kleur het ei gaat worden aan de 'oorlellen' van de kip. Die zitten bij een kleine ingang aan de zijkant van het hoofd. Als de oorlel wit is, legt de kip een wit ei. Als de oorlel bruin is, komt er een bruin ei. In Nederland eten we het liefst bruine eieren. Onze winkels staan er vol mee. Alleen met Pasen zijn de witte eieren populairder, want die kunnen we makkelijker beschilderen. De voorkeur voor een kleur ei is overigens cultuurtechnisch bepaald. In Duitsland tikken ze namelijk liever een wit eitje. Voeding kan ook invloed hebben op de eikleur. Door bepaalde voeding leggen kippen soms groenige eieren.

Waarom fluiten vogels?
Vogels hebben geen stembanden, maar een syrinx in de luchtwegen. De syrinx zorgt er voor dat vogels kunnen fluiten. Daarnaast hebben vogels geen gewone longen, maar langere luchtzakken. Deze organen zorgen net als longen voor zuurstofopname in het bloed, maar de zakken raken niet leeg bij het uitademen, zoals bij zoogdieren en mensen. Zo kunnen vogels als nachtegaals een hele lange tijd achter elkaar zingen, omdat er continu een luchtstroom is. Een vogel kan dus geluid maken wanneer hij inademt, aldus Derksen van de Vogelbescherming. Dat kunnen mensen en zoogdieren niet. Probeer het zelf maar eens.

terug naar boven